TARİH ve TİRANLIK

TARİH ve TİRANLIK Tiranlık Üzerine Yirminci Yüzyildan Yirmi Ders Platon veya Eflatun (Πλάτων, Plátōn) MÖ: (428/427 - 348/347) “....demagoglar; serbestçe konuşma özgürlüğünü kullanarak, başa geçip tiranlaşırlar.” Aristoteles (Ἀριστοτέλης Aristotélēs) MÖ: (384 – 322) “....eşitsizlik, daima istikrarsızlık getirir. İnsanlar, bu konuda dikkatli olmalı.” Antik Yunan oligarşilerinin yarattığı yönetsel ilişkilerin ortaya çıkardığı durumdan kurtulmanın çaresini ararlar. Zira; - Yönetimin gücü; tek kişi ya da grupta toplanmaya başlamıştır. - Hukukun üstünlüğü yerine, kişisel çıkar ön plana çıkmıştır. - Hukuka dayalı demokratik cumhuriyet, iyi işleyen kontrol ve denge sistemi ile kamu menfaati tehlikededir. Bu anlamda Tarih: - geçmişle bağ kurmamızı sağlar ve bizi uyarır. - tekerrür etmez, fakat bize yol gösterir. der “Tiranlık Üzerine” kitabının yazarı, Timothy David Snyder... Demokrasilerin kırılganlığına dikkat çeken kitap; “etik değerlerin korunmasına, kurumların yardımcı olduğunu, kurumların korunmasının da insanların görevi olması gerektiğine işaret etmekte. Kurumlar kendi kendilerini koruyamazlar. Kurumların kendilerini koruduğunu farzederiz. Oysa; Hitler ve Nazilerin başa geçmesinden sonra, Almanya’daki yahudilerin düştükleri en büyük yanılgı bu oldu.” der. Çok anlamlı, önemli ve yerinde bir tespit. Otokratik yönetimler incelendiğinde; otoriterliğin gücünün büyük bir kısmının özgür iradeyle, yani seçimler aracılığıyla verildiği görülecektir. Almanya’da Adolf Hitler’e hükümet kurma yetkisi, 1932 seçimleriyle verildi. Macaristan’da Victor Orban’a yönetim görevi seçimlerle verildi. Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro, seçimlerle kazandı. Örnekler çoğaltılabilir. Aşırı sağ; popülizmi siyasetlerinin merkezine alan politikacılar tarafından “normalmiş” gibi sunuldu ve toplumun önemli bir kesimi tarafından da kabul gördü. Devlet merkezli siyasi anlayış; aşırı sağı normalmiş gibi kitlelere anlatmakta beis görmediği gibi, tüm kurum ve kuruluşları bu amaçla mobilize etti. Bu durum; belli bir döneme damgasını vuran siyasetçilerle geçiştirilecek ve o siyasetçilerin, siyasi ömürleriyle sınırlı bir mesele olarak görülmemeli. Mesele; bu döneme özgü kurumsal ilişkilerin, yeni bir zihinsel anlayışın kalıcılığını sağlayacak olmasıdır. Böylesine bir zemin, oldukça önemli bir tehlikenin kalıcılığının habercisi olarak algılanmalıdır. Tehlike büyüktür ve hepimizin meselesi olmalıdır. 16 OCAK 2021 Ali Ekber PEKŞEN Bodrum

Yorumlar

  1. Dostça16 Ocak 2021 00:03


    Tiranlar, tarih boyunca “Korku İklimi” yaratarak varlık sürdürmüş olsalar da bu iklimde filizlenen zulme karşı duruşlarla yok olmuşlardır.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. SÖZ16 Ocak 2021 00:28

      İktidarlarını kaybetme korkusuyla yaşayanlar.

      Sil

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

YORDULAR, YORUYORLAR, YORACAKLAR Yaban ellerden, başka coğrafyalardan ya da ıssız- terkedilmiş yerlerden gelmiş gibi iliştiler. Yaban gülü gibi sevimli olmayı seçmediler ama. Yadırgatıcı tavırlarıyla, kendilerinden olamayanlar üzerinde baskı kurma yolunu seçtiler. Yabani ve de yabancı duruşlarını hayatın olmazsa olmazı gibi dayatıp, sistemi kendilerine benzettiler. Yağcılık genel geçer oldu ve yağdanlık gibi kaygan bir anlayışı yerleştirdiler merkeze. Yağmaladılar, yağmalattırdılar; para, pul, insanlık adın birikmiş değerler dâhil ne varsa. Yakıştırdılar her tür olumsuz sıfatı, kendileri gibi olmayanlara. Yakıp, yıkabilme konusunda tavizsiz anlayışı siyasetin merkezine yerleştirip, yandaşlarını bu söylemlerle mobilize ettiler. Yalanı ve yalanın siyasetini, vazgeçilmez politika malzemesi yaptılar. Yandaşlık üzerine yürüyen bir yönetim anlayışıyla, yandaşlığı olmazsa olmaz hayat tarzına dönüştürdüler. Yanılttılar insanları; inançlar dahil, “kutsal” olan tüm değerleri kullanarak...
Devamı
HAYATI ANLARA BÖLMEK Hayatın tesadüfleri de denir o zaman dilimine. “İşte o an sanki dünya durdu.” denilen ve ölçülebilecek uzunlukta olmayan bir zaman aralığı. Belki olarak gelecekte hayıflanılacak, keşke dedirten kısacık yaşanmamışlıklar. Göz açıp, kapayıncaya kadar geçti diye adlandırılan süre. Belki de, bir daha ulaşılamayacağı hissi veren hazzın, insan ruhunda yarattığı etki. İnsan hayatının en anlamlı olacak güzelliklerinin fark edilmediği zaman dilimi. Bazen ah keşke dedirten durumların görmezden gelindiği bir vurdumduymazlık. Bazen, insanı en keyifli yaşantılara götürecek şeylerin fark edildiği ve bir ani tesadüf bu güzelliğe ulaştırdı diye adlandırılan zaman aralığı. Hayat tesadüflerle doludur, diye genel geçer ifade yerleşmiş dilimize. Söyler dururuz. Tesadüf diye adlandırılanlar, bazen fark edilenler, bazen de fark edilemeyen anlar olsa gerek. Fark edilen ya da edilmeyen bu zaman dilimlerindeki durumların çoğu; insanın ayrılmazı, vazgeçilmezi olan duygularının ifade edi...
Devamı
ALIŞKANLIK, UNUTMA, HATIRLAMA “İnsanoğlu nisyan ile maluldür.” derler. Belki de insanlık tarihiyle yaşıt bir sözdür. İnsanın unutma özelliğini vurgulamasının yanında, unutulmaması gereken olayların hatırlanması için de kullanılır. İnsan; öğrenir, unutur, yeniden öğrenir. Unutulma olmazsa, hafızada yeni bilgiler depolayacak alan kalmayacağını söyleyenler de vardır. İnsanın düşüncelerini, duygularını, hareketlerini kontrol eden merkez beyindir. Nörologlar, beynin yeni öğrenmeler için, öncekileri ötelediğini belirtirler. Yani bir anlamda eski öğrenilenleri unuttuğunu, yeni öğrenmeler için hafızada yer açtığını belirtirler. İnsan duyu organları aracılığıyla çevresinden ve olan bitenlerden haberdar olur. İnsanın öğrenmeleri, bir anlamda duyu organları aracılığıyla alınan uyarıcıların, sembollere, simgelere dönüştürülmesi ve anlamlandırılarak hafızada kaydedilmesidir. Uyaranlardan alınan uyarıcılar, önceki öğrenilenlerle, mevcut birikimlerle karşılaştırılır. Önemine ve gerekliliğine gö...
Devamı